معرفی مختصر سه مورد از آداب و رسوم مردم شهرکرد

(بنام خدا)
(مطالب کوتاه)

عنوان نوشته:معرفی مختصر سه مورد از آداب و رسوم مردم شهرکرد :
یکی از خصوصیت هایی که به محققان برای شناخت جوامع کمک می‌کند آداب و رسوم مردمان هستند که حاکی از شرایط مختلفی مانند محیط، تاریخ، جهان بینی و عوامل مختلفی است. چهارمحال و بختیاری به مرکزیت شهرکرد یکی از استان های حوزه زاگرس میباشد و با استان های اصفهان، خوزستان، یاسوج، لرستان همجوار است وبه طبع محل تلاقی فرهنگ هاست. شهرکرد تا قبل از سال 1314(دهکرد) یکی از شهرستان های اصفهان بوده است.
هدف:معرفی سه تا از سنت های چهارمحال و بختیاری (شهرکرد)؛ آشنایی و حفاظت از این رسوم، آشنایی کلی با بار معنایی این رسوم
1_سنت حَنای اولاد و مراد در شهرکرد:
در تاریخ 27رمضان کسانی که حاجت داشتن فرزند دارند یا آرزویی دارند به امامزاده می‌روند و در تناسب با خواسته خود کمی از حنا را گرفته و به روسری خود(چهار قد) گره میزنند؛سپس به خانه آمده و آن روسری را به داخل صندوقچه می‌گذارند تا حاجت روا شوند و بعد در سال بعد یه قوطی حنا می‌برند و با 7 خانواده عوض می‌کنند(نکته مهم باید هر کسی مخصوص به حَنای خود با دیگر خانواده ها عوض کند =حَنای مراد باید کسی را پیدا کند که این حَنا را داشته باشد و با یکدیگر عوض کنند..) و این سنت را بنا بر نیت اولیه خود ادامه می‌دهند.
مختصری از تحلیل باستان شناسی به این سنت :1)تکرار عدد 7 و اهمیت این عدد در فرهنگ ایرانی؛ همانگونه که می‌دانیم این عدد در فرهنگ حوزه ایران فرهنگی (تاجیکستان، افغانستان، ازبکستان، ایران و..) قابل توجه است و می‌توانیم به 7قبیله کمک کننده برای پادشاهی داریوش هخامنشی و شاه صفوی اشاره کنیم، البته مثال های دیگری نیز هست که ما فقط به این مثال کلی بسنده میکنیم(کتاب راجر سیوری) . 2)نوع نذر :سنت نذر و زیارت در فرهنگ ایران (قبل و بعد اسلام) جایگاه ویژه ای دارد که می‌توانیم به امامزاده ها و بسیاری از قربانگاه های فرهنگ ایرانی نام ببریم. 3)حنا گذاشتن:سنت کهنی است که بعد از اسلام نیز در مراسمات مختلف اعم از شادی و بحث زیبایی مورد توجه مردم بوده است.(توجه به زیبایی شناسی/سنت های روشنایی).

2_سنت بیل اندازی در خاکسپاری اموات:
اینگونه رسم است که وقتی خاک بر روی مُرده می‌ریزند (کسانی که حق به گردن دارند/از نزدیکان هستند) می‌توانند به رسم جبران محبت بر روی مرده خاک بریزند اما نکته قابل توجه این است که بیل را باید به روی زمین انداخته و فرد بعدی بیل را از روی زمین بردارد اقدام به خاک ریختن بر روی اموات داشته باشند چرایی این رسم به این دلیل است که اعتقاد دارند؟! (که پشت مرده نباید بلند باشد =به عبارتی دیگر با به زمین انداختن بیل فوت اشخاص دیگر به تعویق می افتد و بیشتر از محضرشان سود می‌بریم.)؛ (نباید بیل را به دست فرد دیگری سپرد چون نوعی هنجار شکنی به حساب می آید.)
3_سنت چراغ بران شهرکرد :
رسمی که بوسیله آن مردم شهرکرد شب قبل عید نوروز، یا ساعاتی قبل از تحویل سال به‌روز با چراغ مرکبی(و در گذشته :چراغ پی سوز)و با لباس نو به محل امامزاده حليمه و حکیمه خاتون (س) شهرکرد مراجعه کرده و به سیدی که آنجا هست در مقابل دریافت مبلغی(درگذشته :کمی برنج، جو، گندم..) آن چراغ را روشن می‌کنند و بعد از زیارت امامزادگان ، به خانه می آیند و بدین صورت است که این چراغ تا 13فروردین باید روشن باشد و آتش و روشنایی (روشن کردن سماور، اجاق گاز، بخاری و..) باید با این چراغ باشد چراکه بنابر اعتقاد مردم شهرکرد آن آتش مقدس است و به دست سید روشن شده است (در روند حضور در امامزاده هم ابتدا عروس و داماد ها، سپس بزرگان و بعد جوانان خواهند بود و باید چراغ منصوب به خانواده خود را حمل کنند؛ علاوه بر این در حین روشن کردن هم می‌توانند دعای خیر داشته باشند).، این رسم باتوجه به مقدس بودن آتش در بین ایرانیان ریشه قبل از اسلامی دارد و در فرهنگ دیگر اقوام نیز "اهمیت نور و روشنایی" دیده می‌شود (مثال های دیگر:رسم چراغ برات، رسم عروسی بختیاری ها، آیین شمع گردانی و... که هر کدام نشانه اهمیت آتش و روشنایی در فرهنگ ایران است.) نکته قابل توجه با وجود پیشرفت تکنولوژی درحال حاضر در رسم چراغ بران بجای ‌استفاده از چراغ مرکبی(نَفتی) ما شاهد چراغ های الکتریکی هستیم(برخی خانواده ها استفاده می‌کنند) که نشانه تداوم و سیر تحول فرهنگ ها باتوجه به شرایط (پویایی فرهنگ).(شهرکردی ها بر این باور هستند که این چراغ نماد روشنایی و صمیمت است که آن را با خود به خانه می‌برند و چراغ زندگی را در آغاز هر سال به برکت آن روشن می‌کنند.
امید است با کمک یکدیگر و با شناخت آداب و رسوم ایران عزیزمان بتوانیم علاوه بر بیشتر شدن دانش و همزیستی مسالمت آمیز به همراه احترام در حفظ و نگهداری آنها نیز کوشا باشیم و آنان را به جهانیان معرفی کنیم. (ارائه شده در فصلنامه دانشجویی باستان شناسی کهن دیار شماره 6 _دانشگاه بوعلی سینا همدان).
سپاس فراوان